BELEDİYELER VE SOSYAL HİZMETLER•
Doç. Dr. Kasım Karataş•

İnsanlar, yaşadıkları yönetimsel mekanizmaların karar, uygulama ve denetim süreçleri içinde yer alarak gerek kendileri, gerekse içinde bulundukları toplum için ”en doğru” seçeneklere işlerlik kazandırabilirler. Genel olarak bu anlayış temelinde gelişen yerel yönetimler, toplumların yaşamındaki önemini ve bu önemden kaynaklanan nedenlerle, tartışma gündemindeki yerini sürekli korumaktadır. Bu yazıda bir yerel yönetim kurumu olan belediyelerin “sosyal görevleri” üzerinde durulmaktadır.

Belediyelerin Sosyal Hizmet Alanlarındaki Görevleri 3. 4. 1930 tarih ve 1580 sayılı Belediye Kanununun 15. maddesine göre, beldenin ve belde halkının sağlık, esenlik ve refahını temin, düzenini sağlamak amacıyla belediyelerin görevleri vardır. Bu görevler 15. madde altında 81 başlıkta düzenlenmiştir. 27. 06. 1984 tarih ve 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanunun 21. maddesinde “1580 sayılı Belediye Kanunu ile diğer ilgili mevzuatın, bu kanuna aykırı olmayan hükümleri büyük şehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanır.” denmektedir. Buna göre 1580 sayılı yasanın 15. maddesinde düzenlenen görevler, bu hükümle büyük şehir belediyelerinin ve bağlı ilçe belediyelerinin de görevleri haline gelmiştir. Bu görevler arasından “sosyal hizmet” niteliğinde olanlar aşağıda çeşitli başlıklar altında ele alınmaktadır.
Belediyeler, sınırları içinde yaşayan birey, grup (aile) ve toplulukların üç ayrı kaynaktan gelen sosyal sorunlarıyla yakından ilgilenmek durumundadır. Bunlardan ilki; temelde toplumsal sistemin işleyişinden kaynaklanan, özellikle büyük kentlerde “acil müdahale”yi gerektirecek ölçüde derinleşen yoksulluk, işsizlik, dilencilik, suçluluk ve benzeri sorunlardır ki, bu sorunların çözümünde genel olarak kamunun ve o arada belediyelerin de rolü vardır.
Aynı şekilde, belediyeler, kendi hizmet alanları içinde meydana gelen yıkımlardan (afetlerden) etkilenen birey ve ailelere yardım elini en önce uzatması gereken örgütlenmeler olmalıdırlar (Holloway, 1992). Çağdaş “sosyal devlet” anlayışı, bu tür olaylardan etkilenen kişileri kaderleriyle baş başa bırakmayı içermez.
Her yerleşim biriminde, temelde insanın doğasından gelen, ancak çevresel koşulların da etkisiyle somutlaşan sorunlara sahip çocuk, yaşlı ve engelli kişiler bulunur. Belediyelerin, bu insanların yetiştirilmesi, bakılıp-korunması, eğitimi ve rehabilite edilmesi süreçlerinde etkin görevler üstlenmesi gerekir.
Yukarıda sözü edilen gereksinimlerin karşılanması ve sorunların giderilmesinde, zaman zaman pek çok belediyede ve merkezi yönetim kademesinde belirginleşmeye başlayan dinsel kaynaklı yaklaşımlar, yeterli olamaz. Günümüzün toplum yapılarıyla uyumlu ve akılcı temelleri olan bilimsel ve mesleki yaklaşımlar üretilmedikçe bu alanlarda uzun dönemde başarılı olmak olanaksızdır. Gerekli örgütlenmelerin oluşturulmasında etkinlik ve verimliliğin temel alınması, hizmetlerin çağdaş ve bilimsel bir anlayış çerçevesinde geliştirilmesi ve bu alanlarda profesyonel meslek elemanlarının (sosyal hizmet uzmanı vb.) istihdam edilmesi gereklidir.
Ülkemizde sosyal hizmet alanlarında karşılaşılan en önemli sorunlardan biri de, kaynak yetersizliğine ek olarak, mevcut kaynakların rasyonel kullanılmamasıdır. Oysa, ekonomik kaynakları kıt olan ülkelerin etkinlik ve verimlilik konusuna daha çok önem vermeleri gerekir. Bu nedenle, belediyeler, sosyal hizmetlere ilişkin işlevlerini yerine getirirken, bu alanlarda hizmet üreten diğer resmi (merkezi) ve gönüllü kuruluşlarla eşgüdüm ve işbirliği içinde hareket etmelidirler. Hatta, bu eşgüdümün sağlanmasında başat bir rol üstlenmeleri de gerekir. Örneğin, merkezi yönetimin yaptığı hizmet yatırımlarına, her belediye, kendi yerleşim biriminde rehberlik edebilir. Böylece, hiçbir ihtiyacın olmadığı, geleneksel aile ilişkilerinin geçerli olduğu küçük bir yerleşim birimine “huzurevi” yapmak yerine; söz konusu kaynak, ihtiyacın daha çok olduğu büyük kentlere kaydırılabilir.
Belediyeler, sosyal hizmet alanlarında yapacakları etkinlikleri, akılcı biçimde planlayabilmek, sınırlı olan insan gücü ve parasal kaynakları en etkin ve verimli bir şekilde kullanabilmek amacıyla, kendi yönetsel yapısı içinde yeni bir örgütlenmeye gitmelidirler. Bu alanlarda verilen benzer amaçlı ve birbirine yakın hizmetlerin, tek bir çatı altında toplanması, planlamayı ve eşgüdümü kolaylaştıracaktır. Böylece, hizmetler bir bütün olarak görülebilecek, gereksinimler daha kolay karşılanabilecektir. Ayrıca, bu hizmetlere gereksinim duyan yurttaşlar, hangi amaçla nereye başvuracağını daha kolay öğrenebileceklerdir.
Bunun yanı sıra, özellikle büyük kentlerin belediye yönetimleri içinde kurulacak bir araştırma bürosu, kent insanlarının hangi sosyal sorunlarının ve gereksinimlerinin hangi semtte öncelik taşıdığının belirlenmesini kolaylaştıracak ve hizmetlerin planlanmasına katkıda bulunacaktır. Ayrıca, araştırmalar yoluyla; nüfusun, kent yüzeyinde nasıl dağıldığının ve özelliklerinin (çocukların, yaşlıların, ev kadınlarının, işçilerin, işsizlerin …..) bilinmesi de bu alanlarda, hizmetlerin daha sağlıklı bir şekilde planlanmasını beraberinde getirecektir. Örneğin belediye, işsizlerin yoğun olduğu bölgelerde, mesleki kurslar açabilecekken; yaşlıların yoğun olduğu yerlerde, “yaşlı klüpleri”ne öncelik verilebilecektir. Aynı şekilde, ev kadınlarının yoğunluk taşıdığı yerde, boş zaman değerlendirici etkinliklere ağırlık verilebilecekken; çalışan kadınların yoğun olduğu bölgelerde, kreş ve gündüz bakım hizmetleri öncelik kazanabilecektir.
Belediyeler ve Sosyal Refah Hizmetleri
Engelliler
Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre; dünyada, her on kişiden biri engelli kabul edilmektedir. Bu genel ölçüte göre; ülkemizde 6,5-7 milyon dolayında engelli olduğu tahmin edilmektedir.
Belediyelerin, engellilerin bakılıp-korunmasını, eğitimini ve rehabilitasyonunu amaçlayan hizmetlere, merkezi yönetim ve gönüllü örgütlenmelerle işbirliği içinde katılması gerekmektedir. Özellikle, ulaşım ve mimari engellerin ortadan kaldırılması yönünde daha duyarlı ve planlı yaklaşımlar geliştirilebilir. Ayrıca, engellilerin istihdam edilmesi yönünde çabalara katılması da olumlu sonuçlar verecektir.
Aslında, engellilere yönelik sosyal hizmetler tüm sektörlerin ortak katılımını gerektirmektedir. Bu yöndeki hizmetler, bir yardım olmaktan çok bir yükümlülük olarak algılanmalı ve özürlüye sevgi, saygı ve fırsat eşitliği çerçevesinde yaklaşılmalıdır.
Bu konuda 30. 05. 1997 tarih ve 572 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin belediyelere yüklediği çok önemli görevler vardır. Kararnamenin 4. maddesi ile Belediye Kanununun 15. maddesine eklenen 78, 79, 80 ve 81. fıkralarla, engellilere yönelik olarak çok önemli konular belediyelerin görevleri arasına sokulmuştur. Buna göre “her türlü yapılar ve çevresinin, yolların, park bahçe ve rekreasyon alanlarının, sosyal ve kültürel hizmet alanları ile ulaşım araçlarının özürlülerin kullanımına ve ulaşabilirliğine uygun olarak yapılmasını sağlamak ve denetlemek” (md. 15/78);
“İmar planlarının yapımı ve uygulanması ile yapıların inşaat ve iskan ruhsatı aşamasında, Türk Standartları Enstitüsünün ilgili standardına uygunluk sağlamak, uygulamaları denetlemek ve bütünlüğü sağlayıcı önlemler almak (md. 15/79);
“İlgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak genç ve yetişkin özürlüler için bölgenin işgücü piyasasına uygun mesleklerde, meslek ve beceri kazandırma kursları, iş eğitim merkezleri ve yaşamevleri açmak (md. 15/80);
“Özürlüler için, ulaşım ile sosyal ve kültürel amaçlı hizmetlerden ücret almamak veya indirimli tarife uygulamak, belediyelere ait ve belediyeler tarafından işletilen veya kiraya verilen büfeler, otoparklar gibi işyerlerinin özürlüler tarafından işletilmesi konusunda kolaylık sağlamak (md. 15/81) belediyelerin görevlerindendir.
Belediye örgütlenmeleri, halkın sorun ve gereksinimleri çerçevesinde hizmet geliştirirlerken, merkezi yönetime oranla önemli avantajlara sahip bulunmaktadırlar. En önemlisi, örgüt içindeki karar vericiler, sorunları daha yakından gözleme olanağı bulmaktadırlar. Ayrıca, merkezi yönetimin ürettiği “bürokratik hantallık”, belediye örgütlenmeleri içinde daha kolay aşılabilmektedir. Ek olarak; belediyelerin seçilmiş yöneticileri, sorunlara karşı daha duyarlı olmak durumundadırlar. Çünkü, seçmenin yakın ilgisi, hizmet götürücüler üzerinde bir tür dolaylı denetim etkisi yaratmaktadır. Halkın yerel yönetime katılabilmesi ve yönetimi denetleyebilmesinin en kolay ve etkili yeri yerel yönetimler olarak benimsenmektedir (Eryılmaz, 2000, 122).

KAYNAKÇA
Ayman Güler, Birgül. Yerel Yönetimler: Liberal Açıklamalara Eleştirel Yaklaşım. Ankara: TODAİE Yayın No.:244, 1992.
Eryılmaz Bilal. Kamu Yönetimi. Gözden Geçirilmiş Yeni Baskı, İstanbul: 2000.
Gözübüyük, Şeref. Yönetim Hukuku. Güncelleştirilmiş 14. Bası, Anakara: Turhan Kitabevi, 2000.
Günday, Metin. İdare Hukuku. Dördüncü Baskı, Ankara: İmaj Yayıncılık, 1999.
Holloway, J. A. Mck. Yerel Yönetim ve Kriz Yönetimi. İkinci Baskı, Çeviri: Ömer Gün Bulut, İstanbul: IULA-EMME,1995.
Karataş, Kasım. “Gecekondu alilerinin Kentle bütünleşmelerini Engelleyen Nedenler ve Ortaya Çıkan Toplumsal Sorunlar”, Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksekokulu, 1987
Kongar, Emre. İnsanı Yönlendirme ve Sosyal Hizmetler: Sosyal Çalışmaya Giriş. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları, A-25. 1978
Tekeli, İlhan. Gülöksüz, Yiğit. “Belediye Sorunları”, TODAİE Dergisi, 9,2, 3-23, Haziran 1976.
Tortop, Nuri. Mahalli İdareler. Ankara: TODAİE Yayınları No.: 211, 1984.

Franklin D. Roosevelt (Amerika Birleşik Devletleri Başkanı)  : GAZİ MUSTAFA KEMAL ATATÜRK EN BÜYÜK DEVLET ADAMI

Mustafa Kemal hakkındaki bilgiyi O’nu çok iyi tanıyan birisinden edindim. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği’nin Dışişleri Bakanı Litvinof la görüşürken, onun fikrince bütün Avrupa’nın en değerli ve ilgi çekici devlet adamının bugün Avrupa’da yaşamadığını, Boğazların gerisinde, Ankara’da yaşadığını, bunun Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk olduğunu söyledi.

(Üç Adam, Kemal Atatürk-Roosevelt-Mussolini, 1937)

D. Lloyd George (İngiltere Başbakanı) : YÜZYILIMIZIN DAHİSİ 

Yüzyıllar nadir olarak dahi yetiştirir. Şu talihsizliğimize bakın ki, o büyük dahi çağımızda Türk milletine nasip oldu. (1922)

(K. Atatürk ve Milli Mücadele T., 1958, s. 508)

Winston Churchill (İngiltere Başbakanı) : ATA’NIN ÖLÜMÜ BÜYÜK KAYIPTIR

Savaşta Türkiye’yi kurtaran, savaştan sonra da Türk ulusunu yeniden dirilten Atatürk’ün ölümü, yalnız yurdu için değil, Avrupa için de en büyük kayıptır. Her sınıf halkın O’nun ardından döktükleri içten gözyaşları bu büyük kahramana ve modern Türkiye’nin Ata’sına layık bir tezahürden başka bir şey değildir.

(Tan, 18 Aralık 1938)

V. İliç Lenin (Rus ihtilali lideri) : YÜKSEK ANLAYIŞLI ÖNDER

Mustafa Kemal sosyalist değildi. Fakat görülüyor ki iyi bir teşkilatçı, yüksek anlayışlı, ilerici, iyi düşünceli ve akıllı bir önderdir. 0, soygunculara karşı bir kurtuluş savaşı yapıyor. Emperyalistlerin gururunu kıracağına ve Sultanı da yaranıyla birlikte alt edeceğine inanıyorum. (1921)

(Tek Adam, 1964, s. 378)

Edouard Herriot (Fransa eski Başbakanı) :  O’NA NASIL HAYRAN OLMAYAYIM?

— Paşa, size nasıl hayran olmayayım? Ben Fransa’da laik bir hükümet kurmuştum. Bu hükümeti Papa’nın Paris’teki temsilcisinin yardımı ile papazlar devirdi. Sizse bir Halife’yi kovdunuz ve gerçek anlamıyla laik bir devlet kurdunuz. Siz, bu taassup içinde laikliği bu topluma nasıl kabul ettirdiniz? Dehanızın büyük eseri laik bir Türkiye yaratmak olmuştur. (1933)

(Yazılmayan Yönleriyle Atatürk, 1963, s. 62)

Eleftherios Venizelos (Yunanistan Başbakanı) : TÜRKİYE ÖVÜNEBİLİR

Bir ulusun hayatında bu kadar az sürede bu denli kökten değişiklik pek seyrek gerçekleşir… Bu olağanüstü işleri yapanlar, hiç kuşkusuz kelimenin tam anlamıyla büyük adam niteliğine hak kazanmışlardır. Ve bundan dolayı Türkiye övünebilir. (31 Ekim 1933)

(Cumhuriyet, 29 Ekim 1969)

Dwight D. Eisenhower (ABD Başkanı) : TÜRK BİRLİĞİNİN MİMARİ

Kemal Atatürk için daimi bir anıt tesisi münasebetiyle Türkiye’ye tebriklerimi arz ile gurur duyuyorum. O’nun gösterdiği yolda yürüyen büyük ulusunuz çok önemli başarılar elde etmiştir. Türk birliğinin ve ilerleyişinin mimarı Atatürk’ün hatırasını anmak için yapılan bu tören, dünyanın her tarafından hür insanlara ilham kaynağı olmuş bir zata çok yerinde bir saygıdır.

(Anıtkabir Özel Defteri’nden, 1953)

Habib Burgiba (Tunus Devlet Başkanı) : ATATÜRK İLHAM KAYNAĞIYDI

Sakarya Savaşı, Sakarya Zaferi, yirmi yaşımın en kuvvetli hatırası olmuştur. 0 zamanlar kendi kendime diyordum: Acaba ben de ulusumu böylesine seferber edemez miyim, onun ruhuna bu kurtarıcı hamleyi, bu dizgin tanımaz ihtirası aşılayamaz mıyım?

(Cumhuriyet, 26 Mart 1965)

Charles de Gaulle (Fransa Devlet Başkanı) : SADIK DOSTLUK DUYGULARI

Büyük Atatürk’ün ölümünün 25. yıldönümü nedeniyle Fransız ulusunun, Türk ulusuna karşı duymakta olduğu sadık dostluk duygularını dile getirmek isterim. Türkiye tarihi, bugün, her zamandan çok Batı ve Avrupa tarihinden ayrılmaz bir durumdadır. Ve Atatürk’ün bu yöndeki gayretleri sonuçsuz kalmamıştır. Memleketlerimiz arasındaki yüzyılları aşan dostluk, bu gelişmenin temelini oluşturur.

(Vatan, 10 Kasım 1963)

Muhammed Ali Cinnah (Pakistan’ in kurucusu) : 0, MUSLUMANLARIN DA SESİYDİ

0, Türkiye’yi kurmakla bütün dünya uluslarına Müslümanların seslerini duyuracak kudrette olduğunu ispat etti. Kemal Atatürk’ün ölümüyle Müslüman dünyası en büyük kahramanını kaybetmiştir. Atatürk gibi bir önder önlerinde bir ilham kaynağı olarak dikildiği halde Hind Müslümanları bugünkü durumlarına h~l~ razı olacaklar mı?

(Millet Gazetesi, 10 Kasım 1954)

Eyüp Han (Pakistan Devlet Başkanı) : BÜTÜN ÇAĞLARIN LİDERİ

Kemal Atatürk yalnız bu yüzyılın en büyük liderlerinden biri değildir. Biz Pakistan’da O’nu, gelmiş geçmiş bütün çağların en büyük adamlarından biri olarak görüyoruz. 0, yalnız sizin ulusunuzun sevgili önderi değildir. Dünyadaki bütün Müslümanlar gözlerini sevgi ve hayranlık duygularıyla O’na çevirmişlerdir.

(Cumhuriyet, 10 Kasım 1963)

Nikita S. Hruşçef (Sovyetler Birliği Başkanı) : ATATÜRK’UN YÖNETİMİNDEKİ TÜRKİYE

Yakın ve Orta Doğuda ilk cumhuriyet, doğuşunu O’na borçludur. Bu cumhuriyet, birçok ulusun milli özgürlük savaşlarına ışık tutmuştur.

Atatürk’ün yönetimindeki Türkiye’nin uluslararası otoritesi yükselmiş ve ülkesi dünya siyasetinde önemli bir rol oynamaya başlamıştır.

(Milliyet, 10 Kasım 1963)

John F. Kennedy (ABD Başkanı) :  YUZYILIMIZIN BUYUK ÖNDERİ

Atatürk adı insana bu yüzyılın büyük insanlarından birinin tarihi başarılarını, Türk ulusuna ilham veren önderliğini, modem dünyayı anlayışındaki ileri görüşlülüğü ve bir askeri önder olarak kudret ve cesaretini hatırlatmaktadır. Şüphesiz ki, Türkiye Cumhuriyeti’nin doğuşu ve o zamandan beri Atatürk’ün ve Türkiye’nin giriştiği derin ve geniş devrimler kadar bir ulusun kendisine olan güvenini daha başarıyla belirten bir başka örnek gösterilemez.

(Hürriyet, 10 Kasım 1963)

Cavaharlal Nehru (Hindistan Başbakanı) :  MODERN ÇAĞIN YAPICISI

Kemal Atatürk veya bizim O’nu o zamanlar tanıdığımız ismiyle Kemal Paşa, gençlik günlerimde benim kahramanımdı. Büyük devrimlerini okuduğum zaman çok duygulandım. Türkiye’yi modernleştirme yolunda Atatürk’ün giriştiği genel çabayı büyük bir takdirle karşıladım. O’nun dinamizmi, yılmaz ve yorulmak bilmezliği insanda büyük bir etki yaratıyordu. 0, Doğuda modern çağın yapıcılarından biridir. O’nun en büyük hayranları arasında bulunmakta devam e-diyorum.

(Gazeteler, 19 Kasım 1963)

Prof. Ludwig Erhard (Batı Almanya Başbakanı) : ESERLERİ TAKDİRLE ANILMAKTADIR

Bütün dünya 10 Kasım’da, biz Almanların da dostluk ve saygıyla bağlı olduğumuz bir insanın hayatını ve eserlerini takdirle anmaktadır. Atatürk, daima Türkiye ile Avrupa arasında sıkı bağlar kurmaya çalışmıştır.

(Vatan, 10 Kasım 1963)

Sir A. Douglas Home (Ingiltere Başbakanı) : KAHRAMAN VE CESUR ASKER

Mustafa Kemal ismini bundan 50 yıl önce seçkin bir Türk komutanı olarak duymuştuk. Daha sonra barışın kuruluşuyla devlet adamlığı özelliklerini ortaya koymak fırsatını elde etmesi, büyük milli önderlerden biri olarak O’na tarihin en yüce mevkilerinden birini kazandırmıştır. 0 kahraman ve cesur askeri saygıyla, modern Türkiye’nin gerçek babası olan devlet adamını da hayranlık ve şükranla anıyoruz.

(Cumhuriyet, 10 Kasım 1963)

Hayato İkeda (Japonya Başbakanı) :  ATA’YA DUYULAN HAYRANLIK

Atatürk’ün Türk Dili Devrimi’ni gerçekleştirmesi ve dinle siyaseti birbirinden ayırarak Türk toplumunun modemleşmesini sağlamak yolundaki çabalarına karşı büyük bir hayranlık duymaktayız.

(Hürriyet, 11 Kasım 1963)

Kurt G. Kiesinger (Federal Almanya Başbakanı)  : 0, ESERİNİ TEHLİKEYE SOKMADI

Ben Türk-Alman dostluğunu yakından tanıyan bir neslin çocuğuyum. Küçük yaşımda bir adamın kahramanlıkları, yaptığı hizmetleri, ülkesi için giriştiği özverileri gördüm. Bu adam Mustafa Kemal’di. Bugün daha iyi kavrıyorum ki, o insan büyük bir devlet adamıydı. Büyüktü, çünkü ölçüyü korumasını her zaman bildi ve eserini tehlikeye sokacak sınırları aşmadı. Yürekliliğin ve kendi yürekliliğinin sınırlarını da çizebilecek kadar anlayışlıydı.

  ÇORBALAR

  ET SUYU NASIL ÇIKARILIR?

  MALZEMELER:

  -Dana kemiği

  -1 soğan

  -Havuç

  -Kereviz veya maydanoz sapları

  -1 kahve kaşığı tane karabiber

  -2 defne yaprağı

  YAPILIŞI:

  1- Kemikler yıkanıp bol su ile kaynatılır. Üzerinde biriken köpükler alınır.

  2- Soyulup dörde bölünmüş soğan, havuç, kereviz defne yaprağı ve maydanoz sapları konur. İyice kaynatılır. Tel süzgeçten süzülür.

  3- Soğuyunca üzerinde biriken yağlar alınarak atılır.

  KISA BİLGİ:

  Et suyu çıkarırken; çok az sirke ilave edilirse et suyu kalsiyum bakımından zengin olur.

  SOĞANLI ŞEHRİYE ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -2 soğan

  -3 çorba kaşığı sıvı yağ

  -1 çorba kaşığı un

  -4 çorba kaşığı şehriye

  -1 su bardağı süt

  -Yarım demet maydanoz

  -6 su bardağı et suyu veya su

  -Tuz-Karabiber

  YAPILIŞI: 1- Yağ ile ince doğranmış soğan hafif sararıncaya kadar kavrulur.

  2- Un ilave edilir. 1- 2 defa karıştırılır. Et suyu veya su konur, tuz atılır.

  3- Kaynayınca şehriye ilave edilir.

  4- Şehriyeler pişince doğranmış maydanoz ve daha sonra da süt ilave edilir.

  İstenirse karabiber serpilir.

  MERCİMEK ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -10 bardak et suyu

  -1,5 bardak kırmızı mercimek

  -1 adet patates

  -2 baş soğan

  -1 çorba kaşığı un

  -2 çorba kaşığı yağ

  -1 yumurta sarısı

  -Tuz, kırmızı biber

  -1 bardak süt

  YAPILIŞI:

  1- Mercimek ayıklanır, yıkanır, patates soyulup rendelenir.

  2- Soğan çorba tenceresine rendelenir. Yağ ile pembeleştirilir. Un katılıp biraz daha kavrulur.

  3- Et suyu ve hazırlanan mercimek, rendelenmiş patates katılıp, iyice pişinceye kadar kaynatılır. Tel süz geçten kaşık yardımı ile geçirilir.

  4- Yumurta sarısı ile süt çatalla çarpılır; çorba sofraya alınmadan 10 dakika önce çorbaya ilave edilip karıştırılır. Tuz atılır, ateş kapatılır.

  5- Üzerine kırmızı biberli yağ gezdirilir.

  Not: Çorbalara terbiye üç şekilde katılır.

  1) Yumurta sarısı-süt karışımı

  2) Yumurta sarısı-limon suyu karışımı

  3) Yumurta sarısı-limon suyu-un karışımı

  ŞEHRİYELİ YEŞİL MERCİMEK ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -8 su bardağı et suyu

  -1 su bardağı yeşil mercimek

  -1 kahve fincanı arpa şehriye

  -2 adet soğan

  -2 çorba kaşığı sıvı yağ

  -2 çorba kaşığı un

  -Yarım su bardağı süt

  -1 çay kaşığı kuru nane

  YAPILIŞI:

  1- Mercimek ayıklanır, yıkanır ve yarım haşlanır. Haşlama suyu dökülür.

  2- Küçük doğranmış soğan yağda hafifçe sarartılır. Un konur, bir kaç kez karıştırılır.

  3- Et suyu, yarı haşlanmış mercimek ilave edilir. Mercimek pişince şehriye konur. 10- 15 dakika yavaş ateşte kaynatılır. Sofraya alınacağı zaman süt katılır. Üzerine kuru nane serpilir.
  
  ŞAFAK ÇORBASI

  MALZEMELER:
 
  -8 bardak et suyu
 
  -2 çorba kaşığı un
 
  -2 kaşık yağ
 
  -4- 5 adet olgun domates veya 2 kaşık konserve domates salçası
 
  -1 bardak süt
 
  -1 yumurta sarısı
 
  -Tuz
 
  YAPILIŞI:

  1- Yağ ile un hafif pembe kavrulur.

  2- Sulandırılmış konserve salça veya rendelenmiş domates ve et suyu katılır.

  3- Karıştırılarak 1- 2 taşım kaynatılır. Pütür kalmışsa
süzgeçten geçirilir.

  4- Yumurta sarısı ve süt ile yapılmış terbiye yemek
saatinden 10 dakika evvel katılır. Tuz atılır. Ateş
kapatılır.

  Not: Et suyu yerine hazır paket et veya tavuk suyu da katılabilir.

  KISA BİLGİ:

  Sofrayı hazırlarken; kaç kişinin yemek yiyeceğini, yemek listesinde neler olduğunu düşününüz, sofra takımlarının temiz olmasına özen gösteriniz.
 
  BALIK ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -10 bardak haşlama balık suyu (Haşlanmış balık eti ile
 mayonezli balık yapılır)

  -2 Soğan, 1 havuç

  -5- 6 dal kereviz veya maydanoz

  -1 çay kaşığı tane karabiber
 
  -2 diş sarımsak, 2 kaşık yağ

  -Yarım su bardağı pirinç

  -1- 2 limon suyu

  -2 yumurta sarısı

  -Defne yaprağı

  -Tuz-kırmızı biber

  YAPILIŞI:

  Balık Suyunun Çıkarılması:

  Balık temizlenir, yıkanır. Sıcak su ile ateşe konur, kaynayınca köpüğü alınır. Dörde bölünmüş soğan tane karabiber, maydanoz sapları, defne yaprağı konup, iyice kaynatılır. Süzülür. Balık eti mayonezli balık hazırlanmasında, suyu da balık çorbasında kullanılır.

  1- Havuç, maydanoz, sarımsak ince ince doğranır. Yağla
pembeleştirilir. 1 kaşık un katılır. Biraz daha kavrulur. Balık suyu, yıkanmış pirinç ilave edilir. İyice pişirilir.

  2- Yemek saatinden 10 dakika evvel yumurta sarısı ve limon suyu ile hazırlanmış terbiye katılır. Tuz atılır.

  KISA BİLGİ:

  Sofraya daima gerçek çiçek koyunuz. Çiçeğinizi az kokulu seçip, kısa saplı olarak tanzim ediniz.
  
  BORÇ

  MALZEMELER:

  -10 bardak et suyu

  -2 kaşık yağ

  -2 soğan

  -2 patates

  -1 küçük kereviz

  -2 küçük pancar

  -1 küçük havuç

  -5- 6 yaprak lahana

  -2 kaşık konserve domates salçası

  -2 diş sarımsak

  -1 çay kaşığı limon tuzu

  -1 çay kaşığı şeker

  -Tuz

  YAPILIŞI:

  l-Sebzeler yıkanır, soyulur. Bir kaba rendelenir ve doğranır.

  2- Çorba tenceresinde rendelenmiş soğan yağ ile pembeleştirilir.

  Un katılır, biraz da un ile kavrulur.

  3- Hazırlanan sebzelerin hepsi konur. Biraz karıştırılır.

  Domates salçası ve et suyu konup pişirilir. Tuz limon tuzu, şeker atılıp 10 dakika sonra ateş kapatılır.

  KISA BİLGİ:

  Ekmek: su, salata çorbadan sonraki yemekle servis yapılır.
 
  DÜĞÜN ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -10 bardak et suyu

  -3 çorba kaşığı un

  -2 yumurta

  -2 limon

  -2 parça et (haşlanmış)

  -2 kaşık yağ

  -1 kahve kaşığı kırmızı biber

  YAPILIŞI:

  1- Et suyu tencerede kaynatılır. Bir kasede yumurta, limon suyu ve un, et suyundan azar azar alarak, ezilir.

  2- Kaynamakta olan et suyuna katılıp karıştırarak pişirilir. Tuz atılır.

  3- Yağ ısıtılır. Küçük doğranmış et ile 1- 2 defa çevrilir. Kırmızı biber katılıp çorbaya dökülür.

  KISA BİLGİ:

  1- Yemeklerin tuzunu ateşten almadan 5 dakika kadar önce atınız (tuzun yemeğin tadı ile iyi ayarlanması ve pişmeyi geciktirmemesi için).

  2- Fazla tuzlu yemek, vücut dokularının su tutmasına yani ödeme sebep olur. Vücutta bilhassa ayaklarda şiş olur.

  3- Yemekleri tuzsuz pişirip, yerken tuz serpseniz, vücut bu tuzu daha çabuk dışarı atar.

  SEBZE ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -10 bardak et suyu

  -2 soğan

  -1 kahve fincanı pirinç

  -1,5 çorba kaşığı un
 
  -1,5 çorba kaşığı yağ

  -1 patates

  -1 havuç

  -6- 7 dal kereviz

  -6- 7 kök ıspanak

  -6- 7 dal maydanoz
 
  -1 bardak süt

  -1 yumurta sarısı

  -Tuz

  YAPILIŞI:

  1- Sebzeler yıkanır; havuç, patates rendelenir; kereviz,
ıspanak, maydanoz doğranır.

  2- Rendelenmiş soğanla yağ tencerede pembe olarak kavrulur. Un konur. Biraz daha karıştırılır.

  3- Hazırlanmış sebzeler, et suyu ve ayıklanıp yıkanmış pirinç konup iyice pişirilir.

  4- Tel süzgeçten kaşıkla bastırılarak geçirilir. Tuz atılır.

  5- Yumurta sarısı süt ile çarpılıp kaynayan çorbaya katılır; karıştırılıp hemen ateşten alınır.
 
  Not: Mevsime göre taze fasulye, bezelye, kabak gibi sebzeler de kullanılır.

  PATATES ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -10 bardak et suyu

  -1,5 çorba kaşığı yağ

  -1,5 çorba kaşığı un

  -1- 2 soğan

  -3 patates

  -1 bardak süt

  -1 yumurta sarısı

  -Tuz

  YAPILIŞI:

  1- Rendelenmiş soğan yağ ile pembe kavrulur. Un katılır. Biraz daha çevrilir.

  2- Rendelenmiş patates et suyu konup iyice pişirilir.

  3- Tel süzgeçten geçirilir. Tuz atılır.

  4- Yumurta sarısı ve süt karışımı katılıp ateşten alınır.

  5- Üzerine kırmızı biberli yağ gezdirilir.

  Not:

  1) İstenirse üzerine kuru nane serpilir.

  2) Bayat ekmekler küçük küçük doğranıp yağda kızartılıp çorba ile servis yapılabilir.

  KISA BİLGİ:

  Patateste C vitamini kabuğa en yakın yerdedir. Bu bakımdan ince soyulmalı, ucuz ve kabuk yüzeyinin fazla oluşu dolayısıyla küçük patates satın alınmalıdır.
 
  MANTAR ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -1 su bardağı küçük doğranmış KÜLTÜR MANTARI

  -6 su bardağı et suyu

  -1 adet soğan

  -2 çorba kaşığı sıvı yağ

  -2 çorba kaşığı un

  -1 su bardağı süt

  YAPILIŞI:

  1- Küçük doğranmış soğan yağda hafifçe sarartılır. Un konur, birkaç kez karıştırılır.

  2- Yıkanıp küçük doğranmış mantar ve et suyu ilavesiyle pişirilir.

  3- Sofraya alınmadan süt ilave edilir.
 
  Not: Mantar, faydalı bir besindir. Ancak tabiatta bulunan mantarların zehirsiz olanını ayırdetmek çok zordur. Bu bakımdan mutlaka KÜLTÜR MANTARI kullanmalıdır.

  SOĞAN ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -10 bardak et suyu

  -3 çorba kaşığı un

  -2 çorba kaşığı yağ

  -4- 5 soğan

  -1 bardak süt

  -1 yumurta sarısı

  -1- 2 çorba kaşığı rendelenmiş kaşar peyniri,

  -Tuz

  YAPILIŞI:

  1- Soğan rendelenir, yağ ile tencerede pembe kavrulur.

  2- Un konur, biraz daha karıştırılır.

  3- Et suyu ilavesi ile pişirilir.

  4- Kaşık yardımı ile tel süzgeçten geçirilir.

  5- Yumurta sarısı süt ile çarpılır. Kaynayan çorbaya katılıp karıştırılır. Ateşten alınır. Tuz atılır.

  6- Üzerine rendelenmiş kaşar peyniri serpilir.

  KISA BİLGİ:

  Soğan idrar çoğaltıcı bir sebzedir. Ayrıca soğanın mühim bir antibiyotik etkisi vardır.

  YAYLA ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -10 bardak et suyu

  -Yarım bardak pirinç

  -1,5 çorba kaşığı un

  -1 yumurta

  -2 bardak yoğurt

  -2 çorba kaşığı yağ

  -2 kahve kaşığı kuru nane

  -1 kahve kaşığı kırmızı biber

  -Tuz

  YAPILIŞI:

  1- Pirinç ayıklanıp yıkanır. Et suyunda iyice haşlanır.

  2- Yoğurt, un ve yumurta çarpılıp, et suyu ile sulandırılır.

  3- Kaynamakta olan pirince katılıp ateş hafifletilir.

  4- Kuru nane serpilip, kırmızı biberli yağ gezdirilerek dökülür.

  KISA BİLGİ:

  1- Pirinç, karbonhidrat değeri en yüksek bir hububattır.

  2- Tansiyonu yüksek olanlar ekmek yerine her öğün 2 çorba kaşığı haşlanmış pirinç yemelidir (yağsız ve tuzsuz olarak).
 
  3- Haşlanmış pirinç üreyi düşürür, ishallerde çabuk iyileşme sağlar.
 
  ERZİNCAN ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -10 bardak et suyu

  -250 gr. kıyma

  -1 avuç maydanoz yaprağı

  -3 diş sarımsak

  -2 soğan

  -2- 3 bardak yoğurt

  -2 kaşık yağ

  -1/4 paket hazır erişte makarna

  -1 kaşık salça

  -2 kahve kaşığı kuru nane

  -1 kahve kaşığı kırmızı biber

  -Tuz, karabiber

  YAPILIŞI:

  1- Kıyma, tuz, karabiber, kıyılmış maydanoz yoğrulup, fındık büyüklüğünde yuvarlanıp, unlanır.
 
  2- İnce doğranmış soğan 1 kaşık yağ ile kavrulur. Salça, su ve tuz konup kaynatılır.

  3- Küçük küçük kırılmış erişte ve köfteler ilave edilir.

  4- Erişte pişince sarımsaklı yoğurt konur ve ateşten alınır.

  5- Üzerine kuru nane ve kırmızı biberli yağ gezdirilir.
 
  Not: Çorbaya, erişte yerine haşlanmış 1 su bardağı nohut konarak değişik lezzette bir çorba yapılmış olur.

  KISA BİLGİ:

  Sarımsak mide ve bağırsak faaliyetlerini artırdığından kabızlık çekenler için yararlıdır.
   
  YUVARLAMA (Aydın’dan)

  MALZEMELER:

  -350 gr. yağsız dana kıyma

  -1 yumurta

  -2 çorba kaşığı un

  -Tuz, karabiber

  -Yarım su bardağı kızartmak için sıvı yağ

  -Yarım su bardağı nohut

  -1- 5 su bardağı yoğurt

  -Yarım kahve fincanı erimiş tereyağ

  -Yarım çay kaşığı kırmızı pul biber

  YAPILIŞI:

  1- Nohut akşamdan ayıklanıp yıkanır ve suda bırakılır. Ertesi gün 8 bardak et suyu veya su ile haşlanır.

  2- Kıyma, un, tuz, karabiber ve yumurta iyice yoğrulur. Nohut büyüklüğünde parçalara ayrılıp ıslak avuç içinde yuvarlanır.

  3- Kızdırılmış sıvı yağa bırakılır ve hafif sallanarak kızartılır.

  4- Kızarmış köfteler, haşlanmış nohut ve suyuna ilave edilerek 10- 15 dakika yavaş yavaş kaynatılır.

  5- Tabaklara servis yapıldıktan sonra üzerlerine çarpılmış 12 kaşık yoğurt konur ve kırmızı biberli tereyağ gezdirilir.

  Not: Yoğurt sarımsaklı olarak da servis yapılabilir.
                                       
  İŞKEMBE ÇORBASI

  MALZEMELER:

  -1 kg. dana işkembesi

  -2 kaşık un

  -2 çorba kaşığı yağ

  -3- 4 diş sarımsak

  -2 kahve fincanı sirke

  -Yarım kahve kaşığı kırmızı biber

  -Tuz

  YAPILIŞI:

  1- İşkembe yıkanır. Bir avuç tuzla tuzlanıp, iç içe geçirilip, birkaç saat bırakılır. Sonra bıçakla iyice kazınıp bol su ile yıkanır.

  2- 8- 10 bardak su ile düdüklüde iyice haşlanır. Soğuyunca ince ince kıyılır.

  3- Yağ ile un hafif pembe kavrulur. Kıyılmış işkembe ve haşlama suyu konup 2- 3 taşım kaynatılır.

  4- Üzerine kırmızı biberli yağ gezdirilerek dökülür. Sarımsaklı sirke ile servis yapılır.

  Not: Haşlama suyunun yağlarını kullanmayınız.

  KISA BİLGİ:

  Sakatatlar çok besleyici ve ekonomiktir. Ancak dalak, vücutta atılması gereken maddelere dönüşecek al ve akyuvarlarla dolu olduğundan yemeğe elverişli değildir.
 
  TARHANA
 
 (Kışlık)

  MALZEMELER:
 
  -Yarım kg. yoğurt
 
  -3 olgun domates

  -3 salçalık biber
 
  -3 soğan

  -7- 8 sivri biber

  -Tuz

  -Aldığı kadar un

  YAPILIŞI:
 
  1- Domates, biber yıkanır, soğan soyulur ve doğranır. Buna tuz ve yoğurt konup karıştırılır.

  2- Elenmiş un ile katı hamur yapılır. Emaye, cam veya çelik bir kaba alınıp üzeri örtülür.

  3- Her gün yoğrulur. Sulanırsa un konur.

  4- 10- 12 gün bekletilir. Sonra temiz bir örtü üzerine küçük parçalar halinde dökülür.

  5- Biraz kuruyunca parçalar daha küçültülür.

  En son olarak kevgirden geçirilip gölgede iyice kurutulur. Bez bir torbaya konup saklanır.
 
  TARHANA PİŞİRİLİRKEN:

  a-Dört kişi için 4 çorba kaşığı tarhana ılık su ile ıslatılır.

  b-İki çorba kaşığı sıvı yağ ile bir kaşık kıyma kavrulur.

  İstenirse kaşığın ucu ile salça konur.

  c-5 su bardağı su ile birlikte ıslatılmış tarhana ilave edilir. Karıştırarak kaynatılır. Tuz atılır. Ateş kapatılıp tencere kapağı örtülür.

  Not: Tarhana hamuruna ayva kabukları da konursa hoş kokulu ve mayhoş olur.

“Çocuk insanın babasıdır”

W. Wordsworth

   BEN DİLİ: Genellikle anne ve babalar iletişimde “sen dili”ni kullanıyorlar sen iletileri duygu ifade etmez . genellikle emir verme yargılama, öğüt verme gibi iletişim engellerini içerir. Örneğin: •Konuşma artık •Yapmamalısın •Dersine çalışmazsan •Yaramazlık yapıyorsun •Bebek gibisin •Dikkât çekmek istiyorsun •Daha iyi öğrenmelisin…… Ana-baba çocuğun davranışını kabul etmediği zaman o davranış nedeniyle ne hissettiğini çocuğa söylerse ileti “SEN İLETİSİ”nden “BEN İLETİSİ” ne dönüşür. Yani ben dilinde duygular konuşur. •Yorgun olduğum zaman canım oyun oynamak istemiyor •Eğer bugün çok yaramazlık yaparsan ben çok üzülürüm •Akşam yemeğini zamanında yetiştiremeyeceğim diye endişeleniyorum Gerçekten de çocuktan beklediğimiz davranışların oluşmasında “ben dili”nin ne kadar etkili ve doğru bir iletişim aracı olduğunu göreceksiniz. Ben dili çocuğun ana babasının kabul edemediği davranışını değiştirmesinde daha etkili olduğu gibi çocuk- ana baba ilişkisi için de daha sağlıklıdır. Ben dili çocuğu direnmeye, isyan etmeye yöneltmez. Örneğin dışarı çıkmak için direnen bir çocuğa: “Hayır, hemen odana git, sokağa çıkamazsın” demek mi doğrudur; yoksa “hava karardığı için sokağa çıkman beni endişelendiriyor. Bu yüzden gitmeni istemiyorum ama, yarın erken saatte arkadaşlarınla birlikte olmana izin verebilirim.” demek mi doğrudur? Tabii ki ilk cümle sen iletilerini içerdiği için çocukta bir direnme ya da isyana yol açacaktır. Ancak ikinci cümlede duyguların ifadesi söz konusu olduğu için ben dilini kullanmak daha etkilidir. Çünkü ben dili davranışı değiştirme sorumluluğunu çocuğa devreder.     

SORUN ÇÖZME BECERİSİ

 Kızgınlık ve öfke duygusu, farkında olunan ya da olunmayan çatışmalardan kaynaklanır. Sadece kısa süreli duygusal gerginlikleri değil uzun süreli çatışmaları çözmek de, yaşamın önemli bir parçasını oluşturur. Çatışma değişik nedenlerden kaynaklanabiliyor çatışmaların çözümüne iki temel tutum içinde yaklaşılabilir. 1.Ben kazanacağım, o kaybedecek. (KAZAN / KAYBET) 2.Her ikimizin de sonuçtan memnun olması gerekir. (KAZAN / KAZAN ya da KAYBEDEN YOK ) yaklaşımları.   Kazan / Kaybet Yaklaşımı: İki kişiden biri varılan sonuçtan hoşnut kalmaz. Bu tutumda en güçlü olan, hileli davranan kazanır. Bu yöntem beraberinde karşılıklı ilişkilerde güvensizliği getirir. Karşısındakini kaybetme pahasına tartışma taraflardan birince kazanılır. Kaybeden Yok Yaklaşımı: Bir çatışma konusu ortaya çıktığı zaman, taraflardan her biri sadece kendi isteğinin yapılmasına olanak verecek bir çözümde ısrar edecek yerde, her ikisi de yaratıcı bir biçimde iki tarafı birden tatmin edecek bir çözüm yolu bulmaya çalışırlar. Çatışmayı çözebilecek değişik yollar düzenli bir biçimde gözden geçirilerek bu gerçekleştirilebilir. Sorun çözebilmek için kullanılabilecek aşamalar:  1.Birinci aşama: ÇATIŞMAYI TANIYIN: Sizce sorun nedir? Bu konuda kendinizi nasıl hissediyorsunuz? Burada “BEN DİLİ” kullanmayı ve her ikinizi de memnun edecek bir çözüme ulaşma tutumu içinde olduğunuzu belirtmeyi ihmal etmeyin. 2.İkinci aşama: BİR ÇOK ÇÖZÜM YOLU ORTAYA KOYUN: beş yada on dakika gibi belirli bir zaman süresi içinde aklınıza gelen çözümleri. İyi ya da kötü, mümkün ya da değil gibi süzgeçlerden geçirmeden olduğu gibi ortaya koyun. Bu aşamada amaç sorunla ilgili olabildiği kadar çok sayıda çözüm yolunu bir liste halinde ifade edebilecek duruma gelmenizdir. 3.Üçüncü aşama: ÇÖZÜM YOLLARINI DEĞERLENDİRİN: Bu aşamada her çözüm yolunu değerlendirerek, bu çözüm yollarının her birinizi tatmin ettiğini tartışacaksınız. Bu evrede kişilerin dürüstçe düşüncelerini ifade etmeleri önemlidir. Bir çözüm tarzını istemediği halde karşısındaki memnun olsun diye kabul etmek, iki kişinin arasındaki ilişkinin sağlığı bakımından sakıncalıdır. 4.Dördüncü aşama: EN İYİ ÇÖZÜMDE ANLAŞIN: Şu ana dek bütün seçenekleri gözden geçirmiş bulunuyorsunuz. Şimdi her ikinizi de en çok tatmin edecek kararı verme durumudur bu karara ulaştıktan sonra çözümün ne anlama geldiği bir kez daha her iki kişi tarafından ifade edilir. 5.Beşinci aşama:ÇÖZÜMÜ UYGULAMAYA KOYUN: Bu evrede çözümün ayrıntılarını konuşmaya başlarsınız. Burada ayrıntılardan kastedilen, çözüm uygulamaya konduğunda her iki tarafça ne gibi uyarlamalar ve ayarlamalar yapılması gerektiğinin konuşulmasıdır. Çözüm bir planlamayı gerektiriyorsa hemen planlamaya başlayın. Burada üzerinde durulması gereken nokta çözümün uygulanmaya geçebilmesi için gerekli işlemlerin her iki kişi tarafından anlaşılmış olmasıdır. 6.Altıncı aşama: ÇÖZÜMÜ GÖZDEN GEÇİRME: Bir çözümün gerçekten uygulanabilir ve uygulanamaz olduğunu denemeden anlamak zordur. Çözümü bir süre uyguladıktan sonra gözden geçirmek üzere bir araya gelmekte büyük fayda var. Bu durumdan sonra çözüm tarzında bazı değişiklikler önerilebilir. Hatta öyle bir durum olabilir ki çözümü her iki taraf tatmin edici bulmayıp yeniden gözden geçirmek gereği duyulabilir.   Önemli olan sorunun altında ezilmek yerine her iki tarafı da hoşnut edecek bir çözüme ulaşıncaya kadar yaratıcı bir biçimde sorunla uğraşmak yapıcı çözüm önerileri getirmektir. Zaten anlatılan tüm bu bilgiler yerine geldiğinde ilişkiler daha yapıcı olacak ve karşılıklı olarak birbirini anlama sözkonusu olacaktır.  KAYNAKÇA  ACAR, Nilüfer Voltan Terapötik İletişim AKBOY, Rengin Eğitim Psikolojisi ATTAR, Handan Çocuk Suçluluğu ve Eğitimi BAŞARAN, İbrahim Ethem Görüşme İlke ve Teknikleri CÜCELOĞLU, Doğan İçimizdeki Çocuk CÜCELOĞLU, Doğan Yeniden İnsan İnsana DÖKMEN, Üstün İletişim Ça

tışmaları ve Empati EKŞİ, Aysel Çocuk Genç Ana Babalar GANDER, J. Mary Çocuk ve Ergen Gelişimi GORDON, Thomas E. A. E Aile iletişim Dili GORDON, Thomas E. A. E Uygulamalar YAVUZER, Haluk Çocuk Psikolojisi YAVUZER, Haluk Çocuk ve Suç YÖRÜKOĞLU, Atalay Çocuk Ruh Sağlığı YÖRÜKOĞLU, Atalay Gençlik Çağı YÖRÜKOĞLU, Atalay Değişen Toplumda Aile ve Çocuk D.E.Ü Eğitim Bilimleri Bölüm Gelişim Psikolojisi Ders Notları D.E.Ü Eğitim Bilimleri Bölümü Eğitim Psikolojisi Ders Notları D.E.Ü Eğitim Bilimleri Bölümü İnsan İlişkileri Ders Notları

MİNE ÖZKAMALI

DİNLEME BECERİLERİ

 Edilgin dinleme (sessizlik): karşısındakinin konuşmasına olanak verme. Edilgin dinleme kişiye:  •Duygularını duymak istiyorum •Duygularını kabul ediyorum •Benimle paylaşmak istediğin konuda vereceğin karara güveniyorum •Bu senin sorunun sorumlu sensin gibi güçlü mesajları verir. Kabul ettiğini gösteren tepkiler: Sessizlik iletişimi engellemesine karşın çocuğa kabul edilmediği izlenimini verir. Ona gerçekten tüm dikkâtimizi verdiğimizi göstermeliyiz. Bunu yapmak içinse karşımızdakine sözlü ve sözsüz mesajlar iletmeliyiz. Hı hı, evet, seni anlıyorum…..gibi sözlü mesajlarla; baş sallama, jestler ve mimiklerle, beden duruşu gibi sözsüz mesajlarla karşımızdakine onu dinliyor hissini vermemiz gerekir. Konuşmaya açık davet: Çocuklar sorun ve duygularını dile getirmekte güçlük çekerler. Konuşmak için yüreklendirilmek isterler. Şu örnek cümlelerle konuşmaya davet sağlanabilir:   •O konuda konuşmak ister misin? •Bu olay karşısında neler hissettin? •Bana örnek verir misin? •Bu konuda neler düşünüyorsun?   Etkin dinleme:Etkin dinlemede kişinin söylediklerinin gerçek anlamlarının kavranması gerekir. Etkin dinleme çocukların duygu boşalımına yardım eder. Çocukların duygularını keşfetmelerine yardımcı olur. Etkin dinleme çocukların olumsuz duygulardan korkmamalarına yardım eder, ana-baba-çocuk arasında sıcak bir dostluk geliştirir. Duyulduğunu ve anlaşıldığını bilmek öylesine hoş bir duygudur ki, konuşan dinleyene karşı bir yakınlık duyar. Çocuklar sevgiye tepki verirler. Kişi empati kurup doğru olarak dinleyince karşısındakini anlar. Bir anlamda kişi kendisini karşısındaki kişinin yerine koyar. Empati kurmayı öğrenen anne ve babalar çocuklarına daha fazla anlayış göstermiştir. Etkin dinleme için: •Çocuğun söylediğini duymak istemelisiniz. Bu onun için zaman ayırmak anlamına gelir. Zamanınız yoksa bunu çocuğunuza söylemelisiniz. •O andaki soruna yardımcı olmayı gerçekten istemelisiniz. İstemezseniz isteyinceye kadar bekleyin. •Duyguları ne olursa olsun, sizin duygularınızdan ne denli farklı olursa olsun onun duygularını gerçekten kabul etmelisiniz. •Çocuğun duygularını tanıdığına, onlarla baş edebileceğine ve sorunlarına çözüm bulma yeteneğine tam olarak güvenmelisiniz. Bu güveni çocuğunuz sorunları kendi başına çözdüğünü gördükçe kazanacaksınız. •Duyguların sürekli değil, geçici olduğunu anlamalısınız. Duygular geçicidir. •Çocuğunuzu diğerlerinden farklı ayrı bir birey olarak algılamalısınız. Bu “ayrılık” çocuğun kendi duygularının olmasına, nesneleri kendisine göre algılamasına “izin” vermenize destek olur. “Ayrılık” ı, yalnızca hissetseniz bile çocuğa yardımcı olabilirsiniz. Çocuğun sorunları olduğunda onun yanında olmalı ancak karışmamalısınız. Etkin dinlemenin en uygun zamanı çocuğun sorunu olduğunu gösterdiği andır. Ana-babalar çocuklarının duygularını dile getireceklerini duyacakları işin çoğunlukla bu anı kolaylıkla yakalayacaklardır. Tüm çocukların öğretmenleri, arkadaşları, ana- babalarıyla, kardeşleri hatta kendileri ile ilgili problemleri olabilir. Bu sorunlar onların stres yaşamalarına neden olabilir. Bu tür sorunların çözümü için yardım alan çocuklar daha kendine güvenli ve daha güçlü olurlar. Yardım almayanlarsa duygusal açıdan sorunlar yaşarlar.  Etkin dinlemenin uygun zamanını bilmek için ana-babaların “bir sorunum var” türünden tümceleri duymaya açık olmaları, ancak önce çok önemli olan “SORUN KİMİN?”ilkesini bilmelidirler. MİNE ÖZKAMALI